Zaralı Halil Söyler 


Zaralı Halil Söyler'in Vefatının 50. Yıldönümü

1 Temmuz 1907 - 15 Ocak 1964
Zaralı Halil Söyler'i Vefatının 50. Yılında
Saygı, Sevgi ve Özlemle Anıyoruz
...


Taş Plak döneminin en önemli sanatçılarından
Zaralı Halil Söyler'i Vefatının 50. Yılında Anmak

Yazı: Yakup Kadri Bozalioğlu


İnsan dediğin bir tek yapraktır
Evveli ahirin kara topraktır
Bu dünyada benlik satan ahmaktır
Akibet yerine koydular beni
Zaralı Halil Söyler


Zaralı Halil Söyler 1930-1960 yılları arasında Zara'yı, Zara'nın dışında tanıtan ender simalardan biridir. Plaklarında, konserlerinde ve yöre sanatçısı olarak davet edildiği radyo yayınlarında yine sanatçı arkadaşlarını ziyarete gittiği yöreler olan Diyarbakır, Urfa ve Malatya gibi sahneye çıktığı her yerde kendi isminden önce ZARA adını kullanmıştır. TRT de icra edilen her türküsünde Zaralı Halil'den derlenmiştir ibaresi, Zara adını ülke genelinde tanıtan bir ibare olmuştur. Yaktığı Türküleriyle Zara'yı Türkiye'nin müzik haritasına koyan Zaralı Halil Söyler olmuştur.

Zaralıların radyodaki türkü programları sırasında defalarca "İşte Halil Emmi'nin Türküsü!" diye birbirlerine hatırlatmalarına sebep olan Halil Söyler, Zara'nın yetiştirdiği en meşhur şahsiyetlerden birisidir.

Asıl adı Halil İbrahim Söyler olan Zaralı Halil Söyler 01.07.1907 Yenicami Mahallesi Zara doğumlu. Baba adı; Halil, ana adı Ümmühan'dır.

Zaralı Halil zayıf bir çocuk olarak dünyaya gelir. Ömür boyu yakasını bırakmayan bu çelimsizlik nedeni ile 'İnce Halil' olarak da bilinmiştir. Önce annesini, sonra da babasını kaybedince on dört yaşında Sivas'ta Yetiştirme Yurdu'na yerleştirilmiş, burada bağlama çalmayı öğrenmiştir.

Müzik formasyonunda Sivaslı Hafız Halıd, Feryadi Hakkı ve Divrikli Nuri (Üstünses) önemli rol oynamışlardır. Daha sonra ustalık zamanında devrinin diğer ünlü isimleri Malatyalı Fahri, Erzincanlı Şerif ve Diyarbakırlı Celal ile meşk etmiştir. Odeon plaklarına okuduğu ilk eser, Celal Güzelses'in "Kara Gözler" adlı hoyratıdır.

Halil Söyler, farklı musiki anlayışıyla karşımıza çıkar. Müziklerini ince saz dediğimiz enstrümanlarla dile getirmiş, oldukça popüler olmuştur. Okuduğu türküler, o dönemin belli isimleri Diyarbakırlı Celal Güzelses, Malatyalı Fahri Kayahan ve Urfalı Hacı Baki Yurtsever'in okumuş oldukları türkülerle aynı tarzda olmuş, aralarında büyük etkileşim olmuştur. Urfalı Mukim Tahir Ayağında Kundura isimli türküyü okurken, Zaralı Halil aynı ezgilerle Ağalın Altı Kenger isimli türküyü okumuştur.

Zaralı Halil'in eserlerini radyoda Neriman Altındağ, Nermin Yapar ve Zehra Bilir gibi sanatçılar icra etmişlerdir.

Zaralı Halil 15.01.1964 yılında 57 yaşında geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etmiş, Zara Demirsırık mevkiinde ki Küçükköprü Başı'ndaki kabristana defn edilmiştir. Zaralı Halil, eşi Kamer Hatun ve Ümmü Gülsüm, Birsen, Savaş, Sevda, Uygun, Gülsen, Görsen, Şemsi ve Gülenaz olmak üzere 6 kız, 3 erkek toplamda dokuz çocuğunu geride bırakmıştır.

Zaralı Halil'in 6 kızından 2'si; Ümmü Gülsüm ve Gülsen, erkek çocuklarından 3'üde; Savaş, Sevda ve Uygun babalarının o has belleklerimizde yer edinen Zara türkülerini okumuşlardır. Söyler ailesinin erkek çocuklarının büyüğü olan Savaş Söyler 70'li yılların başında Almanya'da kasetler çıkarmıştır. Müzik eseri sahiplerinin hak ve çıkarlarını en etkin şekilde korumak ve bu eserlerden elde edilecek hakları eser sahiplerine kazandırmak amaçlı faaliyetlerde bulunan Türkiye Musıki Eseri Sahipleri Meslek Birliği MESAM Üyesi Sevda Söyler'in de besteleri vardır. Babası Zaralı Halil Söyler'e olan ses benzerliğiyle bilinen ve 1981 yılında Sivas-Zara arası karayolunda geçirdiği trafik kazasında hakkın rahmetine kavuşan Uygun Söyler'in de babasının türkülerinden okuduğu ses kayıtları mevcuttur. Babalarından evlatlarına ve torunlarına geçen o sanatçı tarafıyla çocukları ve torunları festivallerde, Sivas ve Zara gecelerinde babaları ve dedeleri Zaralı Halil'e ait Zara türkülerini yorumlamaktadırlar.

8 kız, 13 erkek olmak üzere toplamda 21 torunu olan Zaralı Halil Söyler'in 1 kız, 4 erkek toplamda 5 torunundan; Hakan, Ergün, Sercan, Doğan ve Emine dedelerinin türkülerini icra etmektedirler.

Söyler ailesinin hiçbir ferdi müzik eğitimi almadan Allah vergisi sesleriyle repertuarlarında ki Halil Söyler türkülerini kendilerine has yorumlamaktadırlar. Zaralı Halil'in torunlarından müzisyenlik yapan Hakan Dönmez; müzik aletlerinden cümbüş, klarnet ve keman çalıp, söylemekte, yine dedesi Halil Söyler ve babası Uygun Söyler tarzında okuyan Ergün Söyler'de saz çalmaktadır. Diğer bir torunu Sercan Söyler saz çalıp, söylemekte, bir diğer torunu Doğan'da hem bağlama çalıp, hem de söylemektedir. Zaralı Halil'in, 8 kız torunundan yalnızca Emine İçoğlu dedesinin türkülerini okumaktadır.

Yaklaşık 70 yıl öncesi Sahibinin Sesi, Odeon ve Şençalar marka 35 adet 78 devirli taş plak çıkaran Zaralı Halil Söyler, vefatından 38 yıl sonra Şubat 2002 tarihinde 22 eserden oluşan CD ve kaset olmak üzere, müzikal ve sanatsal anlamda eşsiz bir alt yapıya sahip Kalan Müzik tarafından albümleri çıkarılmıştır.

Böylelikle; Araştırmacı-Derlemeci TRT Ankara Radyosu THM Sanatçısı Kubilay Dökmetaş'ın, Zaralı Halil Söyler'e ait taş plakları ve eski ses kayıtlarının bulunduğu arşivlerinden faydalanılarak bilgisayar yardımı ile bu materyallerin temizlenip, taş plaklardan kasetlere, CD'lere ve bilgisayar destekli mp3'lere aktarılmasıyla daha net seslerin dinlenebildiği albümler, koleksiyonerlerin ve günümüz müzikseverlerin beğenisine sunulmuştur.

Bir dönem gramafondan taş plak dinleyenler, taş plağın o cızırtılı ve hışırtılı seslerini bilirler. Şimdilerde çalınması, üretilmesi ve dinlenilmesi oldukça zahmetli olan teknolojinin gelişmesiyle birlikte kullanımdan kalkan taş plakları, tutkunları tarafından arşivlenirken, koleksiyonercileri tarafından aranıp da bulunamayan Taş plak döneminin en önemli sanatçılarından Zaralı Halil Söyler'i siz müzikseverler gramafon iğnesinin plak arasındaki sürtünme etkisi ile ses çıkaran cızırtısıyla beraber o yanık sesinden taş plaklarını hiç dinledi mi?.. Yok dinlemedim, gramafon denen müzik çalarınıda görmedim, bilmem, kasetlerini teyipden, mp3'lerini dijital ve CD çalarlardan yine o gür sesini radyolardan ve televizyonlardan dinledim diyenlerden isen hem şanslısın hem de çok şansızsın... Şanslısın ki Halil Söyler gibi çok önemli bir sesi dinlemişsin, şansızsın Zaralı Halil Söyler'i taş plaklarından gramafondan dinlememişsin!

Son güncelleme: 3.7.2014 | Sayfa Gösterimi: 4728

Netmon
Ekotaş Emlak
Metro Turizm
Güler İnşaat İletişim
Tanrıverdi Alüminyum
 
 
Ziyaretçi Defteri Sivas Fotoğrafları Sivas Haber Arama    
 
 
 

Ara{ZZ}arA